Laptop Alırken Nelere Dikkat Edilmeli? İşlemci, RAM, SSD, Ekran Rehberi

Laptop Alırken Nelere Dikkat Edilmeli? İşlemci, RAM, SSD, Ekran Rehberi

Kısaca: Laptop alırken nelere dikkat edilmeli? Aynı işlemci adını taşıyan iki dizüstü neden çok farklı hızda çalışır? Bu videoda marka bağımsız 10 kontrolü anlatıyoruz.

Önce kullanım profili

	Öncelik	Gerekmez
Öğrenci, ofis	Hafiflik, pil, ekran	Ekran kartı
Yazılım	RAM, işlemci, klavye	Oyun ekran kartı
Tasarım, video	Renk doğru ekran, RAM	Çok hafiflik
Oyun	Ekran kartı, soğutma	Uzun pil

Önce bilgisayarı ne için kullanacağına karar ver. Öğrenci ya da ofis kullanıcısıysan hafiflik, pil ve iyi bir ekran öncelikli, ayrı bir ekran kartına ihtiyacın yok. Yazılım geliştiriyorsan RAM, işlemci ve klavye öne çıkar. Tasarım ve video için renkleri doğru gösteren bir ekran ve bol RAM gerekir. Oyun için ise ekran kartı ve soğutma her şeydir, uzun pil ömründen vazgeçmen gerekir.

İşlemci

İşlemci adını okumak

İşlemci adında üç şeye bak. Birincisi nesil. Yeni nesil bir orta seviye işlemci, çoğu zaman eski nesil bir üst seviye işlemciden daha hızlıdır. İkincisi, adın sonundaki harf. U ya da Pi harfi, az güç harcayan ve pili uzun götüren işlemcileri gösterir. Eyç ya da HX ise yüksek performanslı ama çok ısınan işlemcileri. Üçüncüsü ve en az bilineni. Aynı işlemci, farklı bilgisayarlarda farklı güç limitleriyle çalışabilir. İnce bir kasada, aynı işlemci daha yavaş kalır.

• Nesil, seriden önemli: yeni i5 > eski i7
• U / P: az güç, uzun pil
• H / HX: yüksek performans, çok ısı
• Aynı adlı işlemci, farklı güç limiti

Bir de işlemci mimarisi var. İntel ve AMD işlemciler, her programla ve oyunla uyumludur. Apple'ın kendi işlemcileri ve Windows'taki Snapdragon işlemciler ise ARM tabanlıdır. Çok uzun pil ömrü verirler ve serin çalışırlar. Ama Windows tarafında, bazı eski programlar, özel sürücüler ve hile önleyici yazılım kullanan bazı oyunlar sorun çıkarabilir. Kullandığın programlar varsa, uyumluluğunu önceden kontrol et.

RAM

Sekiz gigabayt RAM bugün yalnızca çok hafif işler için yeterli ve birkaç yıl içinde yetersiz kalacak. On altı gigabayt, çoğu kişi için önerdiğim değer. Video düzenliyorsan, yazılım geliştiriyorsan ya da ağır oyun oynuyorsan, otuz iki gigabayt ve üstünü düşün.

Lehimli mi, yuvalı mı?

RAM'in ne kadar olduğu kadar, nasıl takıldığı da önemli. Birçok ince bilgisayarda RAM anakarta lehimlidir ve sonradan artırılamaz. Bu durumda baştan yeterli RAM'le almak zorundasın. Yuvalı RAM ise yıllar sonra ucuza yükseltilebilir. Teknik özelliklerde, anakarta lehimli anlamına gelen ifadelere ya da boş yuva sayısına bak.

• Lehimli RAM sonradan artırılamaz
• Yuvalı RAM ucuza yükseltilebilir
• Teknik özelliklerde 'onboard' ya da 'soldered'

Bir ayrıntı daha. Aynı miktar RAM, tek bir modül yerine iki modül hâlinde takılırsa çift kanal çalışır. Bu, özellikle dahili grafik kullanan bilgisayarlarda gözle görülür bir hız farkı yaratır. Yani on altı gigabaytlık tek bir modül yerine, sekizer gigabaytlık iki modül daha iyidir. Teknik özelliklerde bu da yazar.

Depolama

Depolamada kural

Depolama mutlaka es es di olmalı. Hâlâ dönen disk kullanan dizüstüler satılıyor ve bunlar çok yavaş açılır. En az beş yüz on iki gigabayt öneririm, çünkü sistem ve programlar baştan büyük yer kaplıyor. Kasada ikinci bir es es di yuvası varsa bu büyük bir artı, sonradan kolayca depolama ekleyebilirsin.

• Mutlaka SSD (tercihen NVMe)
• En az 512 GB
• İkinci SSD yuvası büyük artı
• HDD'li dizüstü alma

Ekran

Renk tuzağı

Birçok uygun fiyatlı bilgisayarın teknik özelliklerinde, ekran için yüzde kırk beş NTSC gibi bir ifade görürsün. Bu, ekranın renk aralığının dar olduğunu gösterir ve bu ekranlar soluk, yıkanmış gibi görünür. En az yüzde yüz sRGB kapsayan bir ekran ara. Parlaklık en az üç yüz nit olsun. Tasarım ya da fotoğraf işi yapıyorsan, renk doğruluğu yüksek bir ekran şart.

• '45% NTSC' yazan ekranlar soluk
• En az %100 sRGB ara
• Parlaklık: en az 300 nit
• Tasarım için renk doğruluğu

Ekranın diğer yanları

Boyutta on dört inç taşımak için, on altı inç masada çalışmak için daha rahattır. Çözünürlük en az Full HD olmalı. OLED ekranlar çok canlıdır, ama çoğu parlak yüzeylidir ve aydınlık ortamda yansıma yapabilir. Kafede ya da pencere kenarında çok çalışıyorsan, mat yüzeyli bir ekran gözünü daha az yorar.

• Boyut: 14 inç taşıma, 16 inç çalışma
• Çözünürlük: en az Full HD
• OLED: canlı ama yansıtıcı olabilir
• Mat yüzey: dışarıda rahat

Ekran kartı

Office işleri, internet, video izlemek ve hafif oyunlar için işlemcinin dahili grafik birimi bugün yeterli. Ayrı bir ekran kartı ise oyun, üç boyutlu çizim ve video kurgu için gerekir. Ama bilgisayarı ağırlaştırır ve pil süresini kısaltır. Oyun bilgisayarı alıyorsan, aynı model ekran kartının farklı bilgisayarlarda farklı güç limitiyle çalıştığını bil. Teknik özelliklerde ekran kartının vat değerine bak, yüksek olan daha hızlıdır.

İşletim sistemi ve lisans

FreeDOS tuzağı

Türkiye'de birçok dizüstü bilgisayar, FreeDOS ile satılıyor. Bu, bilgisayarda Windows yüklü olmadığı ve lisansının bulunmadığı anlamına gelir. Bu bilgisayarlar daha ucuz görünür, ama yasal bir Windows lisansını ayrıca satın alman gerekir. Fiyat farkını, lisansın fiyatıyla karşılaştır. İnternetteki çok ucuz anahtarlar ise yasal değildir. Windows'a ihtiyacın yoksa, ücretsiz bir Linux dağıtımı da kullanabilirsin.

• FreeDOS: Windows yüklü değil, lisanssız
• Yasal Windows lisansı ayrıca alınmalı
• Fiyat farkını lisans fiyatıyla karşılaştır
• Alternatif: ücretsiz Linux

Pil ve şarj

Pilde bakılacaklar

Dizüstü pil kapasitesi vat saat ile yazılır, rakam büyükse pil büyüktür. Ama süreyi işlemci ve ekran da belirler, bu yüzden bağımsız incelemelerdeki gerçek kullanım testlerine bak. USB-C üzerinden şarj olabilen bir bilgisayar, telefonunla aynı şarj aletini kullanabilmen demektir. Oyun bilgisayarlarında ise şarj aletinin kendisi bile büyük ve ağır olabilir, taşıyacaksan bunu da hesaba kat.

• Kapasite: Wh (vat saat)
• Gerçek kullanım testlerine bak
• USB-C ile şarj: tek şarj aleti
• Şarj aletinin gücü ve ağırlığı

Hep prizde mi kullanıyorsun?

Bilgisayarı çoğunlukla masada, prize takılı kullanıyorsan şunu yap. Çoğu markanın kendi uygulamasında ya da ayarlarında bir şarj sınırı seçeneği var. Şarjı yüzde seksende durdurmak, pilin yıllarca sağlıklı kalmasını sağlar. Bir de bilgisayarı yatakta ya da yorganın üstünde kullanma. Hava kanallarını kapatır, ısı hem pili hem de işlemciyi yorar.

• Üretici uygulamasında şarj sınırı
• Yüzde 80'de durdur: pil yıllarca dayanır
• Sıcak yüzeyde, yatakta kullanma

Klavye ve dokunmatik yüzey

Mağazada dene

Klavyenin Türkçe Q düzeninde olduğundan emin ol, sonradan etiket yapıştırmak hem çirkin hem de zahmetli. Akşam çalışıyorsan tuş aydınlatması çok işe yarar. Dokunmatik yüzeyin geniş ve hassas olması, fare taşıma ihtiyacını azaltır. Mümkünse mağazada birkaç cümle yaz ve ekranı tek elle açmayı dene. Bunlar teknik özellik sayfasında yazmaz, ama her gün hissedersin.

• Türkçe Q düzeni
• Tuş aydınlatması
• Dokunmatik yüzey geniş ve hassas mı?
• Menteşe tek elle açılıyor mu?

Bağlantılar

Hangi giriş ne işe yarar?

	Ne işe yarar	Önemi
USB-C / USB4	Şarj, ekran, hızlı veri	Çok yüksek
HDMI	Monitör, projeksiyon	Yüksek
USB-A	Eski fare, bellek	Orta
Wi-Fi 6 / 6E	Hızlı kablosuz	Yüksek

Bağlantılarda ilk bakacağın yer USB-C. Bu giriş şarj, harici monitör ve hızlı veri aktarımı için kullanılır, en az bir tane olmalı. HDMI girişi, monitöre ya da projeksiyona kolayca bağlanmanı sağlar. Klasik USB girişleri, eski fare ve bellekler için hâlâ işe yarar. Kablosuzda ise Wi-Fi altı ya da altı e desteği ara.

Garanti ve servis

Satın alırken

Türkiye garantisinin kaç yıl olduğunu kontrol et. Yetkili servisin yaşadığın şehirde olup olmadığına bak, çünkü bilgisayarı kargoya vermek haftalar sürebilir. Bazı markalar iş modellerinde yerinde servis seçeneği sunuyor. Ve bir önceki nesil modeller, yeni nesil çıktığında genellikle ucuzlar ve çoğu kullanıcı için fazlasıyla yeterlidir.

• Türkiye garantisi, kaç yıl?
• Yetkili servis şehrinde var mı?
• Yerinde servis seçeneği
• Bir önceki nesil çoğu zaman fırsat

İkinci el laptop

İkinci el bir dizüstü alacaksan dört şeye bak. Pil sağlığını gösteren bir rapor iste, Windows'ta bunu tek bir komutla almak mümkün. Bilgisayarda bayos şifresi ya da satıcının hesabına bağlı bir kilit olmadığından emin ol. Windows lisansının yasal olduğunu kontrol et. Son olarak, menteşenin sağlam olup olmadığına ve klavyedeki tüm tuşların çalıştığına bak.

• Pil sağlığı raporu
• BIOS ya da hesap kilidi var mı?
• Windows lisansı yasal mı?
• Menteşe ve klavye

Gözden kaçanlar

Küçük ama önemli

Birincisi fan sesi. Bazı ince ve güçlü bilgisayarlar, yük altında çok gürültülü çalışır. Bunu incelemelerden dinleyebilirsin. İkincisi ağırlık. Her gün çantada taşıyacaksan, bir buçuk kilonun altı rahattır. Üçüncüsü kamera. Online toplantıya çok giriyorsan, bin seksen pe kamera görüntüde ciddi fark yaratır.

• Fan sesi: incelemelerde dinle
• Ağırlık: 1,5 kg altı taşınabilir
• Kamera: online toplantı için 1080p

Özet

İşlemci	Nesil ve harf, güç limiti
RAM	16 GB, lehimliyse baştan yeterli
Ekran	%45 NTSC'den uzak dur
FreeDOS	Lisans maliyetini ekle

Toparlayalım. İşlemcide adına değil, nesline, harfine ve güç limitine bak. RAM en az 16 GB olsun, lehimliyse baştan yeterli al. Ekranda yüzde kırk beş NTSC tuzağından uzak dur. FreeDOS'lu bir bilgisayar alıyorsan, yasal Windows lisansının maliyetini fiyata ekle.

Sık sorulan sorular

Lehimli mi, yuvalı mı?

RAM'in ne kadar olduğu kadar, nasıl takıldığı da önemli. Birçok ince bilgisayarda RAM anakarta lehimlidir ve sonradan artırılamaz. Bu durumda baştan yeterli RAM'le almak zorundasın. Yuvalı RAM ise yıllar sonra ucuza yükseltilebilir. Teknik özelliklerde, anakarta lehimli anlamına gelen ifadelere ya da boş yuva sayısına bak.

Hep prizde mi kullanıyorsun?

Bilgisayarı çoğunlukla masada, prize takılı kullanıyorsan şunu yap. Çoğu markanın kendi uygulamasında ya da ayarlarında bir şarj sınırı seçeneği var. Şarjı yüzde seksende durdurmak, pilin yıllarca sağlıklı kalmasını sağlar. Bir de bilgisayarı yatakta ya da yorganın üstünde kullanma. Hava kanallarını kapatır, ısı hem pili hem de işlemciyi yorar.

Kaynaklar

• Microsoft — Windows lisansı hakkında: https://www.microsoft.com/tr-tr/windows/get-windows-11
• Windows'ta pil raporu: powercfg /batteryreport

Videoyu izleyin

Bu yazının videosu Teknoloji Meselesi YouTube kanalında: Laptop Alırken Nelere Dikkat Edilmeli? İşlemci, RAM, SSD, Ekran Rehberi. Diğer rehberler için kanala göz atın.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; marka ve mağaza önerisi, sponsorluk yoktur. Mevzuatla ilgili bilgiler hukuki danışmanlık değildir; güncel metin için resmî kaynaklara bakın.

Şirketinizde BT desteği, cihaz envanteri ve lisans takibi için Owercome ile iletişime geçin.