Ücretsiz ve Yerel Yapay Zekâ: Ollama, Whisper ve Upscayl ile İnternetsiz Yapay Zekâ (Windows, Mac)

Ücretsiz ve Yerel Yapay Zekâ: Ollama, Whisper ve Upscayl ile İnternetsiz Yapay Zekâ (Windows, Mac)

Yapay zekâ için her ay abonelik ödemek ya da verilerini bir şirketin sunucusuna göndermek zorunda değilsin. Bu yazıda bilgisayarında, internetsiz çalışan ücretsiz ve açık kaynak yapay zekâ araçlarını anlatıyoruz: sohbet, sesi yazıya çevirme ve fotoğraf büyütme.

Bu yazı bir rehberdir. Lisanslar 29 Ekim 2026 tarihinde resmî kaynaklardan kontrol edildi.

1. Ollama

• Ne işe yarar: Yerel dil modeli çalıştırıcı · Win, Mac, Linux
• Neyin yerine: Ücretli sohbet abonelikleri
• Lisans: MIT (program)
• Resmî site: https://ollama.com

Ollama. Açık dil modellerini bilgisayarına tek komutla indirip çalıştırmanı sağlıyor. Program MIT lisanslı; ama çalıştırdığın her modelin kendi lisansı var.

Model lisansına dikkat

Model lisansına dikkat: bazı modeller tamamen serbest lisanslı, bazılarının ise ticari kullanım için şartları var. Şirkette kullanacaksan, seçtiğin modelin lisansını model sayfasından mutlaka oku.

Ollama ile neler yapılır?

Ollama ile neler yapılır? Uzun bir metni özetlemek, e-posta ya da rapor taslağı yazmak, kod konusunda yardım almak. Hassas şirket belgeleriyle çalışırken verinin dışarı çıkmaması büyük avantaj.

2. Whisper

• Ne işe yarar: Sesi yazıya çevirme · Win, Mac, Linux
• Neyin yerine: Ücretli deşifre servisleri
• Lisans: MIT
• Resmî site: https://github.com/openai/whisper

Whisper. Sesi yazıya çeviren, açık kaynak bir model. Türkçe dahil pek çok dili tanıyor; toplantı kayıtlarını deşifre etmek ve videolar için altyazı üretmek için kullanılıyor. Lisansı MIT.

Whisper’da bil

Bilmen gerekenler: büyük model daha doğru ama daha yavaş. Özel isimler ve yabancı kelimeler hatalı yazılabilir; sonucu mutlaka kontrol et. Komut satırı istemiyorsan Whisper'ı kullanan, kolay arayüzlü açık kaynak uygulamalar da var.

3. Upscayl

• Ne işe yarar: Görsel büyütme · Win, Mac, Linux
• Neyin yerine: Ücretli büyütme servisleri
• Lisans: AGPL-3.0
• Resmî site: https://upscayl.org

Upscayl. Küçük ya da düşük çözünürlüklü fotoğrafları yapay zekâ ile büyüten, açık kaynak bir masaüstü uygulaması. Eski aile fotoğraflarını ya da küçük bir logoyu büyütmek için. Lisansı AGPL-3.0.

Upscayl’de bil

Upscayl iyi çalışmak için uygun bir ekran kartı istiyor. Unutma, büyütme sırasında yapay zekâ olmayan ayrıntıları uydurabilir; belge ya da kanıt niteliğindeki görsellerde kullanma.

Donanım ihtiyacı

Donanım ihtiyacı: on altı gigabayt bellekle küçük dil modellerini çalıştırabilirsin. Ekran kartının belleği ne kadar fazlaysa o kadar büyük model çalışır. Apple çipli Macler, ortak bellek sayesinde bu işte oldukça verimli.

Senaryo: toplantı notu

Senaryo: bir toplantı kaydın var. Whisper ile yazıya çevir, Ollama ile kararları ve yapılacakları özetlet. Toplantıdaki hiçbir bilgi şirketin dışına çıkmadan işin biter. Kayıt için katılımcılardan izin almayı unutma.

Senaryo: video altyazısı

Senaryo: YouTube videona altyazı. Whisper ile altyazı dosyası üret, özel isimleri düzelt ve videoyla birlikte yükle. Hem erişilebilirlik hem de arama görünürlüğü artar.

Senaryo: eski fotoğraf

Senaryo: eski bir aile fotoğrafı. Önce olabildiğince iyi tara, sonra Upscayl ile büyüt. Original taramayı mutlaka sakla; yapay zekâ çıktısı bir yorum, gerçeğin kendisi değil.

Yapay zekâ ve doğruluk

Yapay zekâ modelleri kendinden emin bir şekilde yanlış bilgi üretebilir. Özellikle sağlık, hukuk ve para konularında aldığın cevabı mutlaka güvenilir bir kaynaktan kontrol et.

Özet

Özetle: sohbet ve metin işleri için Ollama, sesi yazıya çevirmek için Whisper, görselleri büyütmek için Upscayl. Üçü de bilgisayarında, ücretsiz ve verilerini dışarı göndermeden çalışıyor.

Sık sorulan sorular

Yerel yapay zekâ ne demek?

Yerel yapay zekâ, modelin senin bilgisayarında çalışması demek. Yazdıkların ya da dosyaların hiçbir sunucuya gitmez ve model bir kez indirildikten sonra internet gerekmez.

Ollama ile neler yapılır?

Uzun bir metni özetlemek, e-posta ya da rapor taslağı yazmak, kod konusunda yardım almak. Hassas şirket belgeleriyle çalışırken verinin dışarı çıkmaması büyük avantaj.

Türkçe iyi mi?

Dil modellerinde bu, seçtiğin modele bağlı; bazıları Türkçede çok iyi, bazıları zayıf. Whisper ise Türkçe konuşmayı yazıya çevirmede oldukça başarılı.

İnternet gerçekten gerekmiyor mu?

Sadece programı ve modeli indirmek için gerekiyor. Sonrasında çevrimdışı çalışabiliyor; uçakta bile kullanabilirsin.

Disk ne kadar yer?

Diskte ne kadar yer kaplar? Dil modelleri genelde birkaç gigabayttan başlıyor, büyükleri çok daha fazla. Denediğin ama kullanmadığın modelleri silmeyi unutma.

Şirkette kullanılır mı?

Programların lisansı uygun, ama çalıştırdığın modelin lisansını kontrol etmen gerekiyor. Şirket verisiyle çalışacaksan bilgi işlem ve hukuk birimine danış.

Ücretsiz program güvenli mi?

Açık kaynak programların kodu herkese açık ve binlerce kişi tarafından inceleniyor; gizli bir şey saklamak zor. Asıl risk programın kendisi değil, sahte indirme siteleri. Programı doğru yerden indirdiğin sürece içiniz rahat olsun.

Güvenli indirme ve lisans

İndirirken dikkat. Programı yalnızca resmî sitesinden ya da resmî uygulama mağazasından indir. Arama sonuçlarındaki reklamlar bazen sahte indirme sitelerine gider. Crack ya da full sürüm vaat eden sitelerden uzak dur; ücretsiz programın kırılmış sürümüne zaten ihtiyacın yok. Kurulumda bir ek program teklifi çıkarsa okumadan ileri deme.

Kısa bir lisans notu. Açık kaynak lisanslar, programı evde de şirkette de kullanmana izin verir. Şartlar, programı değiştirip başkalarına dağıttığında devreye girer. Açık kaynak olmayan ücretsiz programlarda ise kullanım şartlarını okumak gerekir; bazıları yalnızca kişisel kullanım için ücretsizdir.

Videoyu izleyin

Bu yazı, Teknoloji Meselesi YouTube kanalındaki “Ücretsiz ve Yasal” serisinin bir bölümüne dayanıyor. Programların ekranda nasıl göründüğünü videoda bulabilirsiniz: Teknoloji Meselesi.

Şirketinizde yazılım envanteri, lisans uyumu ve BT desteği için Owercome ile iletişime geçin.